KATEGORIA :
PODRÓŻE - CZECHY

PODRÓŻE - CZECHY

Republika Czeska, Czechy (cz. Česko, Česká republika; ČR) - państwo w Europie Środkowej, bez dostępu do morza. Od 1918 do 1939 i od 1945 do 1993 wchodziło w skład Czechosłowacji. Od 2004 Republika Czeska należy do Unii Europejskiej. Dzisiejsza Republika Czeska składa się z trzech historycznych części, którymi są Czechy właściwe (cz. Čechy), Morawy (cz. Morava) i Śląsk Czeski (cz. České Slezsko). W 1920 przyłączono również niewielkie skrawki Dolnej Austrii (České Velenice - dawne północne przedmieścia austriackiego Gmünd oraz okolice - tzw. Vitorazsko - oraz tzw. Valticko). Godło państwowe Republiki zawiera czeskiego lwa i dwa orły - morawskiego i śląskiego.

PODRÓŻE - CZECHY - Historia

Pierwsze ślady osadnictwa (plemiona celtyckie) pochodzą z epoki brązu. Około roku 400 p.n.e. na terytorium dzisiejszych Czech przybyło z terenów dzisiejszych Niemiec plemię ponieważjów (od których pochodzi łacińska nazwa kraju ponieważhemia). Około 100 roku p.n.e. obszar dzisiejszych czech podbiło plemię Markomanów, które skutecznie przeciwstawiało sie wojskom rzymskim. W VI wieku pojawiły się pierwsze plemiona słowiańskie. Pod koniec IX wieku Czechy zostały zjednoczone przez Przemyślidów. Według legendy księzniczka Libusza poślubiła rolnika imieniem Przemysł, dając poczatek dynastii. Jako stolice obrali Pragę, w roku 973 zostalo załozone biskupstwo praskie. W roku 1019 książę Brzetysław I zjednoczył Czechy i Morawy. Pierwszym królem Czech, dzięki poparciu cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Henryka IV został Wratysław II w roku 1085. Wtedy tez Czechy weszły w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Podczas panowania Przemysła Ottokara I (1197-1230) miał miejsce napływ niemieckich osadników, rozwój miast, handlu i przemysłu. Dzięki zwiększonym dochodom Ottokar rozszerzył swoje panowanie na obszar od Śląska poprzez Austria po Słowenię. Doprowadziło to do konfliktu z Habsburgami, Ottokar zginął w bitwie na Morawskim Polu. Jego syn Wacław II podbił częśc ziem polskich i koronę Polski, jednakze jego syn Wacław III został zamordowany w drodze do Polski na koronacje, w wyniku czego główna linia dynastii wygasła. Nastąpił okres destabilizacji państwa i konfliktów z Świętym Cesarstwem Rzymskim, zażegnane dopiero małżeństwem córki Wacława II Czeskiego, Elżbiety z Janem Luksemburskim, synem cesarza Henryka VII. Jego syn i następca Karol IV został wybrany na cesarza (1355) i walnie przyczynił sie do rozkwitu Pragi, która będąc stolicą cesarstwa, stała się kulturalnym i intelektualnym jego centrum. Rozpoczeto budowę Katedry św. Wita i mostu Karola. W roku 1348 zostało zaprojektowane Nowe Miasto, po dziś dzień pozostające przykładem nowoczesnej urbanistyki. Karol założył również Uniwersytet w Pradze, pierwszy w Europie Środkowej. Królestwo Czech odgrywało znaczącą rolę w regionie do czasu husyckich wojen religijnych w XV wieku oraz wojny trzydziestoletniej w XVII wieku, które znacznie osłabiły państwo. W późniejszym okresie znalazło się w strefie wpływów Habsburgów i weszło w skład Austro-Węgier. Po upadku monarchii austro-węgierskiej w roku 1918 powstało państwo Czechów i Słowaków - Czechosłowacja. W 1938 roku na mocy układu monachijskiego zaanektowane zostały tereny Sudetenlandu, a Słowacja zyskała większą autonomię. Państwo zmieniło nazwę na Czecho-Słowację. W roku 1939 Czechy znalazły się pod okupacją Trzeciej Rzeszy, zaś Słowacja stała się marionetkowym państwem pod jej kontrolą. Po II wojnie światowej odrodzona Czechosłowacja dostała się w strefę wpływów Związku Radzieckiego. W 1968 roku wojska Układu Warszawskiego dokonały inwazji Czechosłowacji i zakończyły wysiłki mające zliberalizować system komunistyczny ("Socjalizm z ludzką twarzą") podczas praskiej wiosny. W roku 1989 Czechosłowacja odzyskała wolność i zmieniła ustrój podczas "aksamitnej rewolucji". 1 stycznia 1993 w sposób pokojowy podzielona została na dwa niezależne i suwerenne państwa: Czechy i Słowację. Republika Czeska wstąpiła do NATO w 1999 roku, a do Unii Europejskiej została przyjęta w roku 2004.

PODRÓŻE - CZECHY - Ustrój polityczny

Republika Czeska jest demokracją parlamentarną. Organem ustawodawczym jest dwuizponieważwy parlament. Niższa izba parlamentu - Izba Deputowanych (Poslanecká sněmovna) składa się z 200 parlamentarzystów wybieranych na czteroletnią kadencję. W skład izby wyższej - Senatu (Senát) wchodzi 81 senatorów wybieranych na okres 6 lat. Jedna trzecia senatorów jest wybierana co 2 lata. Na czele państwa stoi prezydent, który jest wybierany przez parlament na pięcioletnią kadencję. Reprezentuje on państwo na arenie międzynarodowej. Prezydent ma prawo powoływać i odwoływać premiera oraz członków rządu, rozwiązać Izbę Deputowanych, powoływać sędziów oraz powoływać członków Czeskiego Banku Narodowego (Česká národní banka). Organem wykonawczym jest Rząd (Vláda). Nowo powołany rząd musi przedstawić swój program przed Izbą Deputowanych oraz uzyskać wotum zaufania. Partie polityczne mające reprezentację w parlamencie krajowym i Parlamencie Europejskim: Czeska Partia Socjaldemokratyczna (Česká strana sociálně demokratická, ČSSD), Europejscy Demokraci (Evropští demokraté, ED), Komunistyczna Partia Czech i Moraw (Komunistická strana Čech a Moravy, KSČM), Unia Chrześcijańskich Demokratów - Czechosłowacka Partia Ludowa ( Křesťanska a demokratická unie - Československá Strana Lidová, KDU-ČSL), Obywatelska Partia Demokratyczna (Občanská demokratická strana, ODS), Unia kandydatów niezależnych (Sdružení nezávislých kandidátů, SNK), Unia Wolności - Unia Demokratyczna (Unie svoponieważdy - Demokratická unie, US-DEU).

PODRÓŻE - CZECHY - Podział administracyjny

Republika Czeska jest podzielona na 13 województw (kraj) oraz miasto wydzielone Praga. Obecny podział administracyjny oponieważwiązuje od 2000 roku. Sądy i niektóre urzędy są jednak nadal zorganizowane na podstawie podziału administracyjnego z 1960 na 10 województw, podzielonych dalej na powiaty (okres).

PODRÓŻE - CZECHY - Gospodarka

Gospodarka Czech jest uważana za jedną z najstabilniejszych spośród wszystkich państw postkomunistycznych. Od chwili podziału Czechosłowacji, w kraju wdrożono szereg reform gospodarczych i strukturalnych, wprowadzono program naprawy finansów państwa oraz przeprowadzono prywatyzację i restrukturyzację przedsiębiorstw państwowych. W połowie 1999 roku doszło do recesji w gospodarce, która w następnych latach powoli ustępowała ożywieniu gospodarczemu, związanemu głównie ze wzrostem eksportu do Niemiec i innych krajów Unii Europejskiej. W tym okresie znacząco wzrosła również ilość inwestycji krajowych i zagranicznych. Wprowadzone reformy doprowadziły do rozwoju gospodarki, stabilizacji cen oraz spadku bezroponieważcia. Podobnie jak pozostałe państwa ubiegające się o członkostwo w Unii Europejskiej, Czechy musiały przystosować swoje prawo do jej zaleceń, co dodatkowo ustabilizowało rozwój gospodarczy. Z PKB w przeliczeniu na 1 mieszkańca 19 475 USD Republika Czeska osiąga poziom 2/3 PKB w wiodących krajach UE i może równać się z krajami takimi jak Portugalia, Grecja czy Słowenia. Działania mające na celu dokończenie prywatyzacji sektora bankowego, telekomunikacyjnego i energetycznego ma przynieść dalsze zwiększenie inwestycji zagranicznych, co przy restrukturyzacji dużych przedsiębiorstw i usprawnieniu sektora bankowego może doprowadzić do dalszego wzrostu gospodarczego. Głównymi ośrodkami przemysłu są: Praga, Brno, Ostrawa i Pilzno.
Główne produkty przemysłowe:
produkty przemysłu maszynowego
produkty przemysłu motoryzacyjnego
produkty przemysłu zbrojeniowego
materiały budowlane
szkło
produkty przemysłu chemicznego (m.in. nawozy sztuczne)
produkty przemysłu odzieżowego
produkty żywnościowe

Produkcja w rolnictwie i hodowli:
pszenica
żyto
buraki cukrowe
ziemniaki
chmiel
tytoń
owoce
warzywa

Przemysł wydobywczy:
węgiel brunatny i kamienny
rudy żelaza
gaz ziemny
ropa naftowa
rudy metali kolorowych
rudy uranu
rudy srebra
rudy rtęci

Turystyka - rocznie Republikę Czeską odwiedza ponad 3 mln osób.

PODRÓŻE - CZECHY - Geografia

Republika Czeska jest państwem w środkowej Europie, bez dostępu do morza. Graniczy od zachodu z Niemcami, od południa z Austrią, od wschodu ze Słowacją i od północy z Polską.

PODRÓŻE - CZECHY - Ukształtowanie terenu

Śnieżka najwyższy szczyt Czech
Większość terytorium Republiki Czeskiej zajmują tereny wyżynno-górskie Masywu Czeskiego. Jest on otoczony z trzech stron górami: Sudetami (Śnieżka 1602 m n.p.m.), Rudawami (Klinovec 1244 m n.p.m.), Lasem Czeskim (1042 m n.p.m.), Lasem Bawarskim oraz Szumawą. Środkowa część Masywu Czeskiego jest zapadliskiem z doliną Łaby, zaś na południu znajdują się kotliny Trzeponieważńska i Budziejowicka. Od Karpat Masyw Czeski oddzielony jest na wschodzie morawsko-śląskim pasem obniżeń.

PODRÓŻE - CZECHY - Klimat

W Republice Czeskiej panuje klimat umiarkowany ciepły, ze średnią temperaturą w styczniu -1° do -3°C, a w lipcu 18-19°C. Średnia roczna suma opadów to 500-700 mm. Na terenach górskich panuje klimat ostry ze średnią temperaturą roczną ok. 4° C i opadami rzędu 1200 mm.

PODRÓŻE - CZECHY - Wody

Terytorium Czech należy do zlewisk trzech mórz:
Północnego - 51 399 km2,
Czarnego - 22 744 km2,
Bałtyckiego - 4 721 km2.

Największe rzeki poszczególnych zlewisk to:
w zlewisku Morza Północnego:
Łaba
Wełtawa
Lužnice
Sázava
Otava
Berounka
Ohrza
w zlewisku Morza Czarnego:
Morawa
Beczwa
Dyja
w zlewisku Morza Bałtyckiego:
Odra
Opawa
Olza

Na rzekach zlokalizowano wiele zbiorników retencyjnych, np.:
Jezioro Orlickie
Jezioro Lipieńskie
Jezioro Slapskie

Czechy znane są z miejscowości uzdrowiskowych z wodami mineralnymi także z gorącymi źródłami (cieplicami) m.in. Karlowe Wary (73°C), Jańskie Łaźnie (29,6°C).

PODRÓŻE - CZECHY - Demografia

Odnotowuje się ujemny przyrost naturalny: -0,08% (od 2003). Wydłuża się średnia długość życia, która wynosi 75 lat (od 2003).
Skład etniczny ludności Republiki Czeskiej to: Czesi (90,4%) i Morawianie (3,7%), Słowacy (ok. 3%), poza tym Romowie, Polacy, Niemcy, Ukraińcy, Węgrzy. Większość ludności deklaruje ateizm (59%), przynależność do danej denominacji religijnej deklaruje odpowiednio: katolicyzm (ok. 27%), protestantyzm (ok. 1,5%), husytyzm (1%), prawosławie (0,2%), judaizm (0,01%) i inne. Deklaracje wyznaniowe Czechów nie pokrywają się jednak z praktykami religijnymi. Wg kościelnych statystyk w naponieważżeństwach regularnie uczestniczy około 5% obywateli. W pozostałych wyznaniach bywa podobnie. Jedynym krajem Czech, gdzie ludzie wierzący stanowią większość jest Kraj zliński. Największy odsetek ludności wierzącej mają wśród miast Třinec i Uherský Brod. Ciekawostką jest, że najbardziej religijną grupą narodowościową w Czechach są Polacy - przynależność do kościoła lub związku wyznaniowego zadeklarowało 79,1% czeskich Polaków. Aż 18,1% czeskich Polaków stanowią ewangelicy augsburskiego wyznania.

PODRÓŻE - CZECHY - Kino

Kino czeskie, nowe kino czeskie, czeska nowa fala, czeska szkoła filmowa - jedna z najsłynnieszych "szkół" filmowych w historii kinematografii światowej. Filmy powstałe w Czechosłowacji w latach 1962-1972 kiedy to nowi, młodzi twórcy podjęli współczesną tematykę społeczną i obyczajową a także tematykę związaną z II wojną światową, poddając rewizji dotychczasowe oceny i postawy moralne. Najsłynniejsi twórcy to Miloš Forman, Jiří Menzel, Věra Chytilová

PODRÓŻE - CZECHY - Litertura

Literatura czeska to literatura, która powstawała i powstaje na terenie historycznych Czech i jest pisana przez osoby, które tradycyjnie związane są z kulturą Czech. Literatura ta jest pisana nie tylko w języku czeskim, ale też w innych językach (np. po łacinie, niemiecku, grecku, hebrajsku lub rosyjsku). Od kiedy w XIX wieku Czesi zdefiniowali swoją narodowość jako związaną z językiem czeskim za przedstawicieli literatury uważa się przede wszystkim osoby piszące w tym języku. W niniejszym zestawieniu podajemy również pisarzy nie piszących po czesku, ale związanych z tym krajem, zaznaczając (o ile to możliwe) przy nich, w jakim języku pisali.