KATEGORIA :
PODRÓŻE - TURCJA

PODRÓŻE - DANIA

Dania, Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzš też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.

PODRÓŻE - DANIA - Geografia

70% powierzchni Danii przypada na Półwysep Jutlandzki (Jutlandię, Jylland). Reszta kraju położona jest na 405 wyspach, z czego zamieszkałych jest 79. Największe i najważniejsze wyspy to Zelandia (Sjalland, na której znajduje się stolica kraju, Kopenhaga), Fionia (Fyn), Amager, Lolland oraz ponieważrnholm. Zobacz też hasło wyspy Danii.
Powierzchnia całkowita: 43 094 km2
Powierzchnia lšdowa: 42 394 km2
Powierzchnia wodna: 700 km2
Całkowita granica lšdowa: 68 km
Długoœć wybrzeża: 7 314 km
Długoœć granic z sšsiadujšcymi państwami: Niemcy 68 km
Najwyższy punkt: Yding Skovhoj 173 m n.p.m.
Najniższy punkt: Lammefjord 7 m p.p.m.

Największe miasta Danii to Kopenhaga, Arhus, Odense, Alponieważrg i Esbjerg.

PODRÓŻE - DANIA - Roœlinnoœć

Pierwotnš roœlinnoœć kraju stanowiły lasy bukowo-dęponieważwo-jesionowe oraz wrzosowiska. Obecnie znaczna ich większoœć została zastšpiona przez grunty orne oraz łški i pastwiska. Lasy stanowiš niespełna 12% powierzchni Danii i składajš się głównie z sosen, jodeł, œwierków i modrzewi, posadzonych przez człowieka.

PODRÓŻE - DANIA - Klimat

Na obszarze Danii panuje klimat umiarkowany ciepły typu morskiego. Zimy sš krótkie i łagodne, zaœ lata - doœć chłodne, z dużš iloœciš opadów. Œrednia temperatura w styczniu wynosi ok. -0,5 - +0,5°C, a w lipcu - ok. 16 - 18°C. Najwyższa zanotowana na terenie Danii temperatura to 36,4°C. Absolutne minimum termiczne to -31,2°C.
Opady występujš głównie w postaci deszczu (œnieg pojawia się rzadko), zaœ największe nasilenie opadów ma miejsce w lipcu i sierpniu. Œrednia roczna suma opadów wynosi ok. 650 mm., przy czym istniejš w tym względzie spore różnice pomiędzy poszczególnymi częœciami kraju, i tak na Zelandii jest to ok. 550 mm., a na Półwyspe Jutlandzkim - 800 mm.

PODRÓŻE - DANIA - Członkostwo w organizacjach międzynarodowych

Dania jest państwem Unii Europejskiej, a także członkiem OECD, NATO, ONZ, Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Rady Europy, Unii Nordyckiej i innych organizacji międzynarodowych.Konstytucja Danii przewiduje szczególnš procedurę wyrażania zgody na przekazanie przez władze Królestwa Danii wykonywania przysługujšcych im uprawnień organom międzynarodowym. Dla podjęcia decyzji w takiej sprawie wymagana jest kwalifikowana większoœć 5/6, a w przypadku uzyskania poparcia jedynie zwykłej większoœci członków Folketingu, natomiast na wniosek rzšdu rozstrzygnięcie następuje w drodze referendum.

PODRÓŻE - DANIA - Historia

Pierwotnie obszar dzisiejszej Danii został zasiedlony przez plemiona germańskie: Cymbrów i Teutonów, a następnie Anglów, Jutów i Sasów. Te 3 plemiona w V i VI wieku po podbiciu częœci Wysp Brytyjskich (dzisiejsza Anglia) przemieœciły się tam, a na ich miejsce napłynšł północnogermański lud Duńczyków. W okresie VIII-IX wieku Duńczycy brali udział w morskich wyprawach na wybrzeża Wielkiej Brytanii, państwa Franków i wybrzeża Bałtyku. Postępowało jednoczenie kraju, a w IX wieku kraj został schrystianizowany. Duński król Kanut II Wielki władał państwem, które obejmowało oponieważk Danii, także Anglię, Norwegię, południowš Szwecję oraz częœć Finlandii. W XII wieku Dania rozpoczęła ekspansję w rejonie Morza Bałtyckiego, zajmujšc m.in. Estonię, Holsztyn i Inflanty. W roku 1397 Dania utworzyła z Norwegiš i Szwecjš Unię Kalmarskš, która przetrwała do 1523 roku, a następnie do roku 1814 istniała unia Danii z Norwegiš. W 1448 r. tron objšł Chrystian I z dynastii Oldenburgów. W latach 1534-1536 w Danii trwała wojna domowa, w wyniku której religiš państwowš stał się luteranizm. W drugiej połowie XVI wieku kraj zaangażowany był w wyniszczajšce wojny o panowanie na Bałtyku ze Szwecjš i w ich wyniku utracił mocarstwowš pozycję. W wojnie trzydziestoletniej (1618-1648) król Danii Chrystian IV wzišł udział po stronie protestantów. Dania była jedynym państwem zachodniej Europy, który zaprotestował przeciwko likwidacji Polski po trzecim rozbiorze w roku 1795. W okresie napoleońskim Duńczycy opowiedzieli się po stronie francuskiej. Po klęsce Napoleona, Dania została ostatecznie wyparta z Półwyspu Skandynawskiego i w roku 1814 musiała oddać Norwegię Szwecji. Jednak zachowała norweskie posiadłoœci: Islandię, Wyspy Owcze i Grenlandię. Od roku 1849 Dania stała się monarchiš konstytucyjnš. Po interwencji zbrojnej w 1864 roku Austrii i Prus, Dania utraciła Szlezwik i Holsztyn i przestrzegała neutralnoœci politycznej. Podczas pierwszej wojny œwiatowej Dania pozostała neutralna, a w roku 1920 w wyniku plebiscytu północny Szlezwik powrócił do Danii. Mimo neutralnoœci Dania została prawie bez oporu zajęta w 1940 r. przez hitlerowskie Niemcy. Przez kilka lat mimo niemieckiej okupacji Dania zachowywała formalnš suwerennoœć - funkcjonował parlament i rzšd, ale od roku 1943 rzšdy bezpoœrednie sprawowali już hitlerowcy. W trakcie drugiej wojny œwiatowej w roku 1944 Islandia zerwała unię personalnš z Daniš, gdyż ogłosiła się republikš. Dania została wyzwolona 5 maja 1945 roku przez wojska brytyjskie. Od razu zaczęto odbudowywać kraj i Duńskie Siły Zbrojne. W roku 1949 Dania stała się członkiem NATO. Od 1953 roku w Królestwie Danii oponieważwišzuje nowa konstytucja (Konstytucja Królestewa Danii z 5 czerwca 1953r.). W roku 1960 weszła w skład Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu, a w 1973 stała się członkiem EWG. W roku 1992 w referendum Duńczycy odrzucili traktat z Maastricht, jednak rok póŸniej został on ostatecznie ratyfikowany.

PODRÓŻE - DANIA - Ustrój polityczny

Dania jest monarchiš konstytucyjnš - królowa Małgorzata II. Władza ustawodawcza: jednoizponieważwy parlament (179 deputowanych) wybierany na 4-letniš kadencję (› Folketing). Dania jest jednš z najstarszych monarchii europejskich, o ponad tysišcletniej tradycji, z zachowanš cišgłoœciš dziedzicznej władzy monarszej. Obecnie na tronie duńskim zasiada królowa Małgorzata II, córka Fryderyka IX i królowej Aleksandry, z dynastii oldenburskiej, linii Sonderburg-Glucksburg, zamężna z księciem Henrykiem Następcš tronu jest starszy syn królowej, ksišżę Fryderyk.

PODRÓŻE - DANIA - Dziedziczenie tronu

Wg Aktu o sukcesji z 27 marca 1953r. tron po zmarłej monarchini obejmuje syn lub córka, z pierwszeństwem syna przed córkš oraz przy pierwszeństwie dzieci tej samej płci starszy wiekiem. Przy braku potomka tron przechodzi na brata lub siostrę. Brak możliwoœci zastosowania tych zasad prowadzi do objęcia tronu przez najbliższš pokrewieństwem linię ponieważcznš panujšcej dynastii. Tron dziedziczš tylko dzieci z legalnych zwišzków małżeńskich. Zwišzek małżeński króla musi zostać zaakceptowany przez Folketing, a małżeństwa zawarte przez pretendentów do tronu wymagajš zgody królowej na forum Rady Państwowej. Przed wstšpieniem na tron monarcha lub monarchini musi złożyć przyrzeczenie na piœmie, że będzie przestrzegać postanowień konstytucji.

PODRÓŻE - DANIA - System patyjny

Obecny system partyjny Danii jest systemem wielopartyjnym. Liczba partii reprezentowanych w parlamencie kształtuje się zwykle w granicach 8-10. Wœród ugrupowań socjalistycznych dominuje „Partia Socjaldemokratyczna”. Inne lewicowe ugrupowania to m.in. „Socjalistyczna Partia Ludowa”, „Socjalistyczna Partia Roponieważtnicza”, „Komunistyczna Partia Roponieważtnicza”, „Komunistyczna Partia Danii” czy „Komunistyczna Partia Danii Marksistów-Leninistów”. Licznš grupę partii stanowiš też ugrupowania centrowe, np. „Centrum Demokraci”, „Chrzeœcijańska Partia Ludowa”. Rola łšcznika pomiędzy centrum a prawicš przypada „Partii Radykalno-Liberalnej”. Innego rodzaju partiš liberalnš jest „Duńska Partia Liberalna- Venstre” czy bardziej populistyczna „Partia Postępu”. Coraz większe poparcie wyponieważrców uzyskuje nacjonalistyczna „Duńska Partia Ludowa”. Interesy niemieckiej mniejszoœci reprezentuje „Partia Szlezwiku”, o wyraŸnie regionalnym zasięgu. Poza w/w występujš również inne partie, np. „Partia Sprawiedliwoœci”, „Zwišzek Czerwono-Zielonych”, „Konserwatywna Partia Ludowa”, itd.

PODRÓŻE - DANIA - Gospodarka

Gospodarka Danii jest dobrze rozwinięta. Najwięcej zatrudnionych (blisko 70%) pracuje w szeroko rozumianej sferze usług. Na terenie kraju istnieje m.in. przemysł spożywczy, maszynowy, celulozowo - papierniczy, metalurgiczny i budowlany. Dużš rolę odgrywa wydobycie surowców energetycznych (ropy naftowej, gazu ziemnego, węgla brunatnego, oraz torfu).

PODRÓŻE - DANIA - Rolnictwo

Rolnictwo jest wysoko rozwinięte. Uprawa obejmuje głównie zponieważża (zwłaszcza pszenicę a także jęczmień i żyto), buraki cukrowe, ziemniaki oraz warzywa. Hodowane sš przede wszystkim bydło (zarówno typu mlecznego, jak i mięsnego), œwinie oraz drób.
Istotnš rolę odgrywa ryponieważłówstwo morskie.

PODRÓŻE - DANIA - Podział administracyjny

Dania podzielona jest na 16 województw/okręgów (duń. amt). Województwa te dzielš się na 270 gmin (kommune), z których trzy (ponieważrnholm, Kopenhaga i Frederiksberg) majš dodatkowo uprawnienia województw.

PODRÓŻE - DANIA - Nazwa państwa

Nazwa państwa duńskiego pojawiła się po raz pierwszy ok. roku 955 w formie, co oznacza "graniczny las Duńczyków" (więcej na ten temat w haœle kamienie runiczne w Jelling).

PODRÓŻE - DANIA - Oœwiata

Oponieważwišzek szkolny w Danii trwa dziewięć lat, obejmuje cały okres nauki w szkole podstawowej i może być realizowany na trzy różne sposoby: w szkołach państwowych, prywatnych lub w formie domowego nauczania. Wybór pozostawia się rodzicom. Dodatkowe informacje na temat szkolnictwa zawiera artykuł oœwiata w Danii, natomiast zestawienie szkół wyższych znajduje w artykule uczelnie wyższe w Danii.

PODRÓŻE - DANIA - Języki

Oficjalnym językiem Królestwa Danii jest język duński, który występuje w wielu regionalnych dialektach. Języki mniejszoœci to turecki oraz niemiecki. Na terytoriach zależnych Danii używane sš też języki farerski i grenlandzki. Najpowszechniej znanymi językami obcymi sš angielski i niemiecki.

PODRÓŻE - DANIA - Demografia

Demografia Danii

Populacja: 5.434.567 mieszkańców (1 lipca 2006 r.)

Grupy etniczne:
Duńczycy - 97%
Niemcy - 1%
Farerowie (z Wysp Owczych) - 1%
inne - Turcy, Szwedzi, Brytyjczycy

Religie:
luteranizm - 89%
katolicyzm - 1%
inne - islam

Struktura wieku: (2006 r.)
0-14 lat: 18,7%
15-64 lat: 66,1%
65 i więcej lat: 15,2%

Œrednia wieku: (2006 r.)
ogółem: 39,8 lat
œrednia wieku mężczyzn: 38,9 lat
œrednia wieku kobiet: 40,7 lat

Przeciętna długoœć życia: (2006 r.)
dla całej populacji: 77,79 lat
œrednia długoœć życia mężczyzn: 75,49 lat
œrednia długoœć życia kobiet: 80,22 lat

Poziom dzietnoœci:
1,8 dziecka/kobietę