KATEGORIA :
PODRÓŻE - IRLANDIA

PODRÓŻE - IRLANDIA

Irlandia, Republika Irlandii (pełna nazwa angielska to jedynie Ireland, co ma podkreślać dążenia zjednoczeniowe z Irlandią Północną) - państwo w Europie Zachodniej, członek Unii Europejskiej. Zajmuje większość terytorium wyspy o tej samej nazwie.

PODRÓŻE - IRLANDIA - Geografia

PODRÓŻE - IRLANDIA - Miasta Irlandii

Głównymi miastami Republiki Irlandii, w kolejności od najludniejszego, są:
Dublin, Cork, Galway, Limerick, Waterford

PODRÓŻE - IRLANDIA - Podział terytorialny

Republika Irlandii dzieli się na 26 hrabstw.
Carlow, Cavan, Clare, Cork, Donegal, Dublin, Galway, Kerry, Kildare, Kilkenny, Laois, Leitrim, Limerick, Longford, Louth, Mayo, Meath, Monaghan, Offaly, Roscommon, Sligo, Tipperary, Waterford, Westmeath, Wexford, Wicklow

PODRÓŻE - IRLANDIA - Hrabstwa

Tradycyjnie Republika Irlandii dzieli się na 26 hrabstw istniejących w świadomości społecznej i funkcjonujących w różnych aspektach życia, m.in. w rozgrywkach sportowych. Na potrzeby administracyjne część z nich podzielona jest na mniejsze jednostki.

PODRÓŻE - IRLANDIA - Ustrój polityczny

PODRÓŻE - IRLANDIA - Prezydent

Prezydent jest głową państwa i jest wybierany w wyponieważrach bezpośrednich na kadencję, która trwa 7 lat. Ta sama osoba może być prezydentem tylko dwukrotnie. Bierne prawo wyponieważrcze przysługuje obywatelom, którzy ukończyli 35 lat. Od 1997 prezydentem Irlandii jest Mary McAleese. Oponieważwiązkiem prezydenta jest stanie na straży konstytucji oraz oficjalne reprezentowanie narodu. Niemal wszystkie uprawnienia przyznawane mu przez konstytucję wykonuje on za radą rządu.

PODRÓŻE - IRLANDIA - Premier

Taoiseach (premier) stoi na czele rządu i jest mianowany przez prezydenta na wniosek Dáil Éireann (izba niższa parlamentu). Taoiseach nominuje innych członków rządu (ogółem nie mniej niż siedmiu i nie więcej niż piętnastu), których musi zaakceptować Dáil Éireann. Nominuje także jednego członka rządu, zwanego Tánaiste, który pełni funkcję wicepremiera. Bertie Ahern jest premierem Irlandii od czerwca 1997 roku, a Michael McDowell pełni funkcję Tánaiste.

PODRÓŻE - IRLANDIA - Parlament

W irlandzkim parlamencie są dwie izby:
Dáil Éireann jest izbą niższą, wybieraną w wyponieważrach bezpośrednich. Zasiada w niej 166 posłów. Jest odpowiedzialna za uchwalanie ustaw. Jej członkowie są wybierani w wyponieważrach proporcjonalnych i powszechnych. Nie występuje pojęcie kadencyjności, Ustawa Wyponieważrcza mówi tylko o przyznaniu parlamentowi pełnomocnictw na okres 5 lat. Cztery główne partie polityczne reprezentowane w Dáil Eireann to: Fianna Fáil (Żołnierze Przeznaczenia) i Progressive Democrats (Progresywni Demokraci) (które obecnie tworzą rządową koalicję mniejszościową) oraz Fine Gael (Plemię Gaelów) i Laponieważur Party (Partia Pracy); Seanad Éireann jest izbą wyższą i posiada głównie rolę doradczą. Z jej 60 członków, 11 jest nominowanych przez Taoiseacha, natomiast reszta jest wybierana, w 5 kuriach opierających się na określonych grupach społeczno-zawodowych oraz przez absolwentów Narodowego Uniwersytetu Irlandii i Uniwersytetu w Dublinie. Samorządy lokalne są administrowane przez 114 władz lokalnych, które są odpowiedzialne, między innymi, za: mieszkalnictwo i budownictwo, transport drogowy i bezpieczeństwo, kanalizację, inicjatywy dotyczące rozwoju i kontrolę nad nimi, rekreację, ochronę środowiska, rolnictwo, edukację i pomoc społeczną. Samorząd lokalny jest finansowany częściowo przez rząd centralny a częściowo przez lokalne źródła, w tym lokalne podatki.

PODRÓŻE - IRLANDIA - Historia I

VI tysiąclecie p.n.e. - najwcześniejsze ślady ludzkiej bytności, pierwsi mieszkańcy szmaragdowej wyspy budują megalityczne budowle takie jak Newgrange (podobno najstarsza znana budowla w Europie) i Loughcrew.
500-200 p.n.e. - najprawdopodobniej wtedy na wyspę dotarli Celtowie.
430-490 - prawdopodobnie w tych latach na wyspie działał święty Patryk, któremu przypisuje się chrystianizację Irlandii.
ok. 700 - Irlandia była podzielona na 150 tzw. małych królestw, całą wyspą rządzili ze wzgórza Tara arcykrólowie, którym formalnie podlegali królowie prowincji, regionów i małych królestw.
795- początek najazdów wikingów na Irlandię;
ok. 800 - prawdopodobna data ukończenia ponieważok of Kells, jednego z najpiękniejszych manuskryptów;
841 - wikingowie założyli Dublin.
1014 - bitwa pod Clontarf, w której arcykról Brian ponieważru zwyciężył wikingów; kres wikińskiej dominacji.
1155 - król Anglii Henryk II Plantagenet uzyskał zgodę papieża Hadriana_IV, Anglika, prawdopodobnie w formie bulli Laudabiliter (jej autentyczność jest kwestionowana), na najazd na Irlandię.
1169 - w Irlandii wylądowali za zgodą Henryka II Anglonormanowie poproszeni przez jednego z lokalnych królów o pomoc.
1172 - Henryk II przybył z armią do Irlandii, która uznała jego zwierzchnictwo; w ciągu stu lat Anglonormanowie podbili znaczną część wyspy.
1271 - początek celtyckiej odnowy (gaelic recovery) podczas której Irlandczycy odzyskali znaczną część utraconych ziem.
1315 - na zaproszenie niektórych irlandzkich władców na wyspę przybył ze Szkocji wraz z wojskiem Edward Bruce; koronowany królem Irlandii próponieważwał w krwawej kampanii podbić wyspę; zginął w 1317 roku.
ok.1430 - król Anglii sprawował władzę tylko nad Dublinem i okolicami (tzw. Pale - Palisada).
koniec XV wieku - Tudorzy rozpoczęli powolny podbój Irlandii.
1541 - większość irlandzkich wielmoży uznała Henryka VIII królem Irlandii; nie uznali go jednak głową Kościoła i pozostali przy katolicyzmie.
1580 - rebelia irlandzkich katolików;
1593 - 1603 - wojna dziesięcioletnia, której kulminacyjnym punktem była bitwa pod Kinsale; irlandzcy arystokraci ponieśli klęskę i w 1607 roku opuścili wyspę.

PODRÓŻE - IRLANDIA - Historia II

1605 - początek kolonizacji Ulsteru przez prezbiterian ze Szkocji; podporządkowanie prawne ludności Irlandii królowi Anglii i zniesienie celtyckich praw;
1641 - wybuch rebelii w Irlandii; rok poźniej w Anglii wybuchła wojna domowa, co pozwoliło wyspie uzyskać pewną niezależność.
1649 - Oliver Cromwell przybył do Irlandii na czele swojej armii; masakra w Drogheda; trzyletnia bezlitosna kampania przywraca angielską władzę na wyspie.
1662 - parlament w Londynie uchwalił zbiór ustaw zwany kodeksem Clarendona, który był skierowany przeciwko innowiercom (nieanglikanom); regulacje kodeksu pogorszyły sytuację katolików.
11 lipca (1 lipca) 1690 - bitwa nad rzeką ponieważyne, w której wojska protestanckiego króla Anglii Wilhelma Orańskiego pokonały katolicką armię obalonego króla Jakuba II. Północnoirlandzcy protestanci do teraz świętują w rocznicę zwycięstwa (a dokładniej dzień po rocznicy, tj. 12 lipca).
1691 - ludność katolicka została pozbawiona wszelkich praw cywilnych i ekonomicznych (m.in.: posiadania drogich koni, noszenia broni, uczenia w szkołach).
1791 - powstało Towarzystwo Zjednoczonych Irlandczyków (Society of United Irishmen), którego głównym ideologiem był Wolfe Tone. Celem stowarzyszenia była walka o emancypację katolików irlandzkich, równe prawa wyponieważrcze, oderwanie Irlandii od Wielkiej Brytanii i utworzenie republiki.
1798 - nieudane powstanie przeciwko brytyjskiej władzy
1 stycznia 1801 - wcielenie Królestwa Irlandii do Królestwa Wielkiej Brytanii; powstało Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii.
1803 - kolejne nieudane powstanie;
1829 - uchwalenie aktu o równouprawnieniu katolików - efekt działalności Daniela O'Connella;
1842 - utworzenie Młodej Irlandii;
1846 - początek klęski głodu;
1848 - nieudane powstanie Młodej Irlandii, tzw. Bitwa na grządce kapusty w ogrodzie wdowy McCormack;
1849 - koniec klęski głodu, ale jeszcze przez dwa lata ludzie umierali wycieńczeni głodem i chorobami; łącznie zmarło 1,5 miliona ludzi.
1858 - w Nowym Jorku powstało Towarzystwo Feniańskie, będące przykrywką dla Irlandzkiego Bractwa Rewolucyjnego (IRB).
1867 - nieudane powstanie zorganizowane przez fenian;
1870 - Izaak Butt zainicjował ruch Home Rule - autonomii dla Irlandii; przez 20 lat trwały starania o uchwalenie Home Rule w brytyjskim parlamencie; przez większość tego czasu kierował nimi Charles Stewart Parnell.
1893 - powstała Liga Gaelicka mająca na celu "deanglizację irlandzkiego narodu".
1900 - powstała Zjednoczona Partia Irlandzka, na czele której stanął John Edward Redmond; walka o uchwalenie Home Rule zaczęła się od nowa.
1905 - Artur Griffith, członek Ligi Gaelickiej, założył organizację Sinn Féin (My Sami); szybko kontrolę nad nią przejęli członkowie IRB.
1912 - ustawa o Home Rule była coraz bliżej uchwalenia, protestanci z Ulsteru utworzyli oddziały o nazwie Ochotnicy Ulsterscy, katolicy powołali Irlandzkich Ochotników, a James Conolly utworzył socjalistyczną Armię Obywatelską.

PODRÓŻE - IRLANDIA - Historia III

PODRÓŻE - IRLANDIA - Gospodarka

Najważniejszymi gałęziami gospodarki irlandzkiej są przemysły:
informatyczny i elektroniczny, chemiczny i farmaceutyczny. Duże znaczenie dla gospodarki ma także przemysł metalowy, poligraficzny i włókienniczy.
Szeroko świadczone są usługi w zakresie:
telekomunikacji,
oprogramowania komputerowego,
nowoczesnych usług finansowych,
handlu elektronicznego.

PODRÓŻE - IRLANDIA - Rozwój

Rozwój gospodarki irlandzkiej przebiega dwutorowo - państwo irlandzkie z jednej strony ponieważwiem zachęca do rozwoju prywatnej inicjatywy, z drugiej zaś - pozostawia w swoich rękach podstawowe usługi oraz gałęzie gospodarki, mające kluczowe znaczenie dla kraju. Mimo to Irlandia jest jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw unijnych. W latach 1987-1997 wzrost gospodarczy sięgał 6% w stosunku rocznym. Ten najszybszy w Unii Europejskiej rozwój gospodarczy pozwala krajowi stopniowo zmniejszać dystans do najbardziej rozwiniętych krajów przemysłowych. Irlandzka gospodarka jest ściśle uzależniona od handlu. Partnerami handlowymi Irlandii są przede wszystkim: Wielka Brytania, Niemcy, Francja i Stany Zjednoczone.

PODRÓŻE - IRLANDIA - Przemysł

Fenomenem irlandzkiej gospodarki na skalę światowę był silny rozwój przemysłu wysokich technologii, który przyczynił się do wzrostu gospodarczego na poziomie 15,8% rocznie. Inwestycje w różnego rodzaju gałęzie przemysłu tego kraju wynikały ze strategicznego położenia Irlandii (przyczółek amerykańskich inwestorów interesujących się rynkiem europejskim). Szybki rozwój Irlandia zawdzięcza pomocy Unii Europejskiej, długoletnim zwolnieniom podatkowym, a także stosunkowo taniej sile roponieważczej. Przyniosło to korzyści przede wszystkim ośrodkom regionalnym, gdzie przemysł oparty jest głównie na przetwórstwie płodów rolnych. Rozwinął się przemysł zponieważżowo-młynarski, mleczarski, browarnictwo oraz produkcja wysoko procentowych alkoholi - whisky.

PODRÓŻE - IRLANDIA - Rolnictwo

Rolnictwo pozostaje jedną z najważniejszych gałęzi przemysłu. Jest ono wysoko zmechanizowane i daje zatrudnienie 9,5% ludności. Produkcja wołowiny i mleka stanowi 58% ogółu produkcji rolnej. Olbrzymią większość w rolnictwie stanowią małe gospodarstwa rolne. Powierzchnia przeznaczona pod uprawy rolnicze jest niewielka, za to wysoce produktywna. Głównymi roślinami uprawnymi są zponieważża, buraki cukrowe i ziemniaki. Olbrzymie obszary łąk i sprzyjający klimat pozwalają na całoroczny wypas zwierząt.

PODRÓŻE - IRLANDIA - Surowce naturalne

Zasoby surowców naturalnych w Irlandii są niewielkie. Irlandia posiada złoża cynku i ołowiu, które odkryto na początku lat 90. XX wieku. Wydobywa się przede wszystkim gips, rudy cynku (164 tys. t. rocznie) i ołowiu (45 tys. t. rocznie).

PODRÓŻE - IRLANDIA - Transport

Strategiczne znaczenie ma transport samochodowy. Irlandia ma gęstą sieć dróg, które często nie są jednak w najlepszym stanie. Sieć dróg obejmuje 92 327 km, z czego tylko 32 km mają standard autostrady. W ostatnich latach prowadzona jest przebudowa i modernizacja autostrad na odcinkach długości 200 km. Sieć kolejowa ma długość 1944 km. Najważniejszymi portami handlowymi są Dublin i Cork, a morska żegluga handlowa liczy 150 statków. Największym portem morskim jest Dublin, zaś przewozy transatlantyckie obejmują przede wszystkim Cork. Przystanie promowe w Dublinie, Dun Laoghaire oraz Rosslare zapewniają połączenia z głównymi portami Wielkiej Brytanii. Zbudowana w XVIII i XIX wieku, a następnie modernizowana sieć kanałów służy przede wszystkim do przewozu towarów, lecz ma także znaczenie turystyczne. Międzynarodowe porty lotnicze w Dublinie, Cork, Knock oraz Shannon są znane także jako strefy wolnocłowe. Irlandia ma 40 lotnisk krajowych i międzynarodowych. Połączenia transatlantyckie obsługiwane są przez Shannon i Knock, zaś europejskie przez Kerry, Cork, Dublin, Galway i Sligo. W połowie 1990 roku wszystkie lotniska obsługiwały około 10,5 mln pasażerów.

PODRÓŻE - IRLANDIA - Oświata

Charakterystyczną cechą irlandzkiej oświaty, rzadko obecnie spotykaną w europejskich krajach, jest silny wpływ Kościoła katolickiego na program nauczania.